“وقتی پای عشق به میان می آید ژاپنی ها محبوب ترین موجودات روی کره ی زمین نیستند. تلخ است ولی حقیقت دارد.”

این ادعای میکو مشیزوکی شوارتز، یک به قولِ خودش “کارشناسِ” دو زبانه و دو فرهنگه و نویسنده ی كتاب آنلايني با عنوان  Nihonjin no Otoko wa Motenai (مردان ژاپنی محبوب نیستند)، است که من اخیرا به طور اتفاقی به آن برخوردم. این کتاب دراصل  به عنوان راهنمایی جهت کمک به مردان ژاپنی برای ایجاد و حفظ رابطه با زنان “خارجی” (این جا بخوانید “غربی”) تبلیغ شده است. ادعای کتاب این است که دربردارنده ی توصیه های آموزشی در مورد مسایلی از این قبیل است:

1. چگونه حالات چهره و زبان بدن را بفهمیم

2. چگونه نشانه های گفتاریِ انگلیسی را بفهميم

3. چگونه حتی با مهارت های انگلیسیِ ضعيف تاثیر خوبی از خود بر جا بگذاریم

4. برای اولین قرار کجا برویم و چه کارهایی بکنیم

5. چگونه عذر خواهی کنیم

صفحه یِ اینترنتیِ ژاپنیِ کتاب از تعریف و تمجید های پُرشورِ خوانندگان خود پُر است. بعنوان مثال تي- سَن با بيست سال تجربه ی زندگي در آمريكا اظهار داشته است:

[این کتاب باید به صورت رایگان رویِ میزِ درخواستِ ویزایِ سفارتِ آمریکا در توکیو قرار داده شود. افراد بسیاری وقت خود را تلف می کنند. به خاطر ژاپنی های شلخته است که آمریکایی ها هر روز دارند دختر های ژاپنی جذاب را از ما می گیرند (ترجمه از من).]

اگرچه محتوای اصلی و مفروضات بنیادی کتاب، که نیروی محرک اصلی آن به نظر می رسد، به اندازه ی کافی گیج کننده است، هشداری که بر صفحه ی اینترنتی کتاب  نوشته شده بود مرا بهت زده کرد. با خط قرمز (!) هشدار می داد که این کتاب:

“… کاملا به زبان ژاپنی نوشته شده است. اگر ژاپنی نمی فهمید، این کتاب برای شما مناسب نیست…. اما بگذارید دوباره تاکید کنیم که اگر ژاپنی را در سطح زبان مادری نمی فهمید، این کتاب به درد شما نمی خورد. فقط صفحه ی اطلاعات کتاب را به زبان انگیسی آورده ايم؛ آن هم به این دلیل که نظامِ ذخیره ی اطلاعات آمریکا ما را ملزم به انجام این کار کرده است. هدف این صفحه دعوت غیر ژاپنی زبانان به خرید این کتاب نیست. اگر شما یکی از خوانندگان احتمالی ما هستید شما را به صفحه ی ژاپنی خودمان دعوت می کنیم…”

چی؟! این باید یکی از عجیب ترین تبلیغ ها برای معرفی کتاب در طول تاریخِ چاپ باشد! چرا یک ناشر باید این قدر خودش را توی  درسر بیاندازد و دست به هر کاری بزند تا یک مشتری احتمالی را از خرید منصرف کند؟

من یکی که کنجکاو شدم. وب سایت آن ها مرا به این فکر واداشت که در ژاپن ارتباطات زبانی اکثرا چگونه به تصویر کشیده می شوند. همان گونه که پیلر و تاکاهاشی (2006، ص.60) اشاره می کنند، روابط زنان ژاپنی با مردان غربی هم در کتب تخصصی  و هم در کتب عمومی توجه زیادی را در رشته های مختلف به خود جلب کرده است. در چنین گفتمان هایی زنان ژاپنی به دلیل داشتن اخلاق جنسی قابل نقد در ایجاد رابطه با مردان خارجی (مثل درون مایه ی “تاکسی زردِ” شکولدا در سال 1991) معضل تلقی شده اند. در این روابط، مردان غربی نیز مورد تمسخر قرار گرفته اند. به عنوان مثال، “مرد جذاب”، شخصیت کارتونی یک مجله ی مربوط به مهاجران در ژاپن، یک بازنده ی کانادایی لاغر، بیعرضه، از نظر جنسی بی تجربه و بی دست وپا است که ناگهان وقتی برای کار به عنوان یک معلم مکالمه ی انگلیسی به ژاپن می آید به یک مرد محبوب و جذاب تغییر می کند (بیلی 2007؛ اپلبی، 2009). سِری پر فروش اگوری ساوری (2001)، “عزیز من یک خارجیه“، با لحن بسیار ملایم و محترمانه تری از یک ساختِ کارتونی به عنوان ابزاری بهره جسته تا راز های ظاهرا درک نکردنیِ روابط بین اللمللی را از سویی به صورت داستان عاشقانه نشان داده  و از سویی دیگر پرده از آن ها بردارد. اتفاقا کتاب اگوری اخیرا به صورت فیلم در آمده و از موفقیت تجاری چشم گیری برخوردار است.

اما نمره ای که باید به روابط بین زبانیِ میانِ مردانِ ژاپنی و زنان خارجی داد چند است؟ چنین گفتمان هایی نیز شایستگی بررسی را دارند چرا که، بر خلاف باور کلیشه ای حاکم، در ژاپن اکثر همسران خارجی را زنان تشکیل می دهند (جونز و شن 2008، ص.12). اصلِ این همسرانِ مردانِ ژاپنی عمدتا کره ای، چینی، تایلندی وبرزیلی است. اکثر آن ها به  اصطلاح nooson hanayome (همسران آسیاییِ غیر ژاپنیِ کشاورزان ژاپنی) نامیده می شوند که از آن ها انتظار می رود “یاد بگیرند” چگونه دقیقا مثل زنان ژاپنی باشند (پایپر 2003؛ سوزوکی 2005). به طور قطع برنامه ی “این خانم یک خارجیه” اثر توکیو ِتربی برنامه ی تلویزیونی محبوبی بود که برای چندین سال هرهفته اول وقت پخش می شد. هر قسمت یک مرد ژاپنی و همسر خارجی اش را به تصوری می کشید. ساختِ برنامه ساده بود- تمرکزش روی این بود که چگونه آن زوج یکدیگر را ملاقات می کردند؛ یک ارزیابی کلی از اینکه آیا آن زن به زندگی در ژاپن عادت کرده است و اینکه تا چه اندازه می تواند به نیاز های شوهر ژاپنی اش پاسخ گوید. هر قسمت شامل یک مسابقه ی آشپزی بود که در آن 10000 ین در اختیار زن خارجی قرارداده می شد و او می بایست با آن برای مصاحبه کننده و میهمانان دعوت شده مهمانی شامی تدارک می دید. در انتهای برنامه، شخص سرشناسی همواره پیشنهاد های مقدس مآبانه، تحقیر آمیز، و عاقل اندرسفیهانه ای را، که فکر می کرد به زن خارجی کمک می کند تا خود را با زندگی در ژاپن وفق دهد، ارایه می کرد (پیشنهادهایی مثل “ژاپنی ها کفش هایشان را داخلِ اتاق در می آورند”).

همانگونه که درجایی دیگر (جکسون 2009، صص43-44) بحث کرده ام، گفتمان های روابط بین زبانی به طرز قابل توجهی نژاد پرستانه شده اند. نام اتحادیه های سفید ها (نژادِ سفید پوستان) در ژاپن تلویحا چنین می رساند که موقعیت اجتماعی مسلمی (انگلیسی و رمانتیک) وجود دارد که به غیر سفید پوستان مربوط نیست. برعکس، خارجی های غیر سفید پوست در روابط بین زبانی شبیه فرصت طلبان فقیری به تصویر کشیده می شوند که  برای کاهش مشکلات اقتصادی، نیروی تولید مثلی و جنسی خود را با همسران ژاپنی خود مبادله می کنند (پایپر 1997، کوجیما 2001).

کتابی که در ابتدای این نوشته به آن اشاره کردم از این جهت از گفتمان غالب “مردان ژاپنی-زنان خارجی” متمایز است که مصر است اگر مردان ژاپنی می خواهند زنان خارجی را “به دست آورند” باید خودشان را اصلاح کنند و یک راه “به دست آوردن” زنان خارجی که این کتاب پیشنهاد می کند از طریق زبان است (فهم نشانه های زبان انگلیسی). قضیه از این قرار است: از زنان غیر غربی که درصدد برقراری ارتباط با مردان ژاپنی هستند انتظار می رود که ژاپنی را فرا گیرند. این در حالی است که مردان ژاپنی که زن غربی می خواهند باید انگلیسی را به طرز ظاهرا پیچیده و ماهرانه ای به کار گیرند. پیدا کنید پرتقال فروش را!

من از اینکه ناشر از من نمی خواهد برای این کتاب 25 دلار بپردازم خوشحالم چرا که من به چنین ترکیبی از ذات باوری (essentialism)، تبعیض جنسیتی و نژاد پرستی، که به آموزش زبان انگلیسی گره خورده است، نیاز ندارم و می توانم بدون آن هم به کارم ادامه دهم.

توصیه ی من برای این کتاب به زبان فارسی و ژاپنی: این کتاب را نخرید! この本を購入しないでください！

References:

Appleby, R. J. (2009a). Charisma Man: Discourses of desire and western men in Japan. Discourses and Cultural Practices Conference. University of Sydney, July.

Appleby, R. J. (2009b). Reflections on ‘Charisma Man’. The Teaching-Learning Dialogue: An Active Mirror. 35^th Annual international Conference of Japan Association of Language Teaching. Shizuoka, Japan. November.

Bailey, K. (2007). Akogare, ideology, and the ‘Charisma Man’ mythology: Reflections on ethnographic research in English language schools in Japan. Gender, Place & Culture 14(5), pp. 585-608.

Ieda, S. (1991). Ieroo Kyabuu: Narita wo tobitatta onnatachi. Tokyo: Kodansha.

Jackson, L. (2010). Bilingual child-rearing in linguistic intermarriage: Negotiating language, power, and identities between English-speaking fathers and Japanese-speaking mothers in Japan. Unpublished PhD thesis, The University of Queensland.

Jones, G. & Shen, H. (2008). International marriage in East and South-East Asia: trends and research emphases.Citizenship Studies 12(1), 9-25.

Kojima, Y. (2001). In the business of cultural reproduction: Theoretical implications of the mail-order bride phenomenon.Women’s Studies International Forum, 24(2), 199-210.

Piller, Ingrid & Takahashi, Kimie (2006). A passion for English: desire and the language market Aneta Pavlenko. Ed. Bilingual minds: Emotional experience, expression, and representation (Clevedon: Multilingual Matters, 59-83

Piper, N. (1997). International marriage in Japan: ‘Race’ and ‘gender’ perspectives. Gender, Place, and Culture, 4(3), 321-338.

Piper, N. (2003). Wife or worker? Marriage and cross-border migration in contemporary Japan. International Journal of Population Geography, 9(6), 457-469.

Suzuki, N. (2005). Tripartite desires: Filipina-Japanese marriages and fantasies of transnational traversal. In N. Constable (Ed.), Cross-border marriages: Gender and mobility in transnational Asia. Philadelphia: University of Pennsylvania Press.

“Japanese guys aren’t the most popular creatures on earth when it comes to romance. Sad but true.”

That’s the claim of Meiko Mochizuki Swartz, self-professed bilingual, bicultural ‘expert’ and author of an online book titled Nihonjin no Otoko wa Motenai (Japanese guys aren’t popular) that I recently stumbled across. The book is essentially billed as a guide to assist Japanese men establish and maintain relationships with ‘foreign’ (read here ‘western’) women. It claims to offer instructional advice regarding such things as:

• How to read facial expressions and body language
• How to read verbal clues in English
• How to make a good impression even with weak English skills
• Where to go and what to do on a first date
• Learning when a good-night kiss is appropriate
• How to apologize

The Japanese web page has several glowing testimonials from satisfied readers. T-san, with 20 years’ experience living the United States, for example, is quoted as stating

「これ、東京のアメリカ大使館のビザ申請窓口に積み上げて無料配布するべきです。モテなくて人生無駄にする人が多すぎる。男がだらしないから可愛い日本人の女の子はみんなアメリカ人に取られちゃうし。」(This [book] should be placed free at the visa application counter of the American Embassy in Tokyo. There are too many guys wasting their lives. Because of such slovenly blokes, the Americans are taking all our cute Japanese girls [my translation].)

While the subject matter and underpinning premises that seem to drive Nihonjin no Otoko wa Motenai are perplexing enough, the warning posted on the book’s web page left me gob-smacked. In red font (!), it cautions that the book

“…is written entirely in Japanese. If you don’t read Japanese, this book is not for you…But let us emphasize again, if you don’t read Japanese at a native level, this book is useless for you. We only have this information page in English because the US-based store system requires us to have it. This page is not meant to invite non-Japanese speakers to purchase the book. If you are one of our potential readers, we invite you to go to our Japanese page…”

Huh?!? This must be the oddest blurb in publishing history! Why would any publisher go to such lengths to dissuade a potential customer?

I, for one, was intrigued! Their website got me thinking about how interlingual relationships are frequently portrayed in Japan. As Piller and Takahashi (2006, p. 60) point out, Japanese women’s relationships with western men have received substantial interdisciplinary attention in both the academic and popular literatures. In such discourses the women have frequently been problematized as possessing questionable sexual morals (as per Shoko Ieda’s (1991) yellow cab motif) for seeking relationships with foreign men. The western men in these relationships have also been the object of derision. Charisma Man, a comic strip character of an expat magazine in Japan, for example, is a skinny, ineffectual, sexually inexperienced, nerdish loser from Canada who suddenly transforms himself into a handsome, desirable stud when he comes to Japan to work as an English conversation teacher (Bailey, 2007; Appleby, 2009a, 2009b). Substantially less contemptuous in tone, Oguri Saori’s (2001) best-selling Daarin wa Gaikokujin (My Darling is a Foreigner) series uses a comic strip format as the medium through which to both romanticize and unveil the seemingly impenetrable mysteries of international relationships. Incidentally, Oguri’s book has recently been adapted into a film and is enjoying solid commercial success.

But what’s the score concerning interlingual relationships involving Japanese men and foreign women? Such discourses deserve our attention too, because, despite the dominant stereotype, the majority of foreign spouses in Japan are women (Jones & Shen, 2008, p. 12). These wives of Japanese men originate primarily from Korea, China, Thailand and Brazil. Many of them are so-called nooson hanayome (non-Japanese Asian wives of Japanese farmers) who are expected to ‘learn’ how to be just like a Japanese wife (Piper, 2003; Suzuki, 2005). To be sure, Tokyo Terebi’s Okusama wa gaikokujin (The wife is a foreigner!) was a popular television program that ran in a weekly prime time slot for several years. Each episode featured a Japanese man and his foreign wife. The program’s format was simple – it focused on how the couple met, an evaluation of how well the foreign wife had become accustomed to life in Japan and the extent to which she could meet the needs of her Japanese husband. Each episode included a cooking challenge in which the foreign wife was presented with 10,000 yen from which she had to prepare a dinner party for the interviewer and invited guests. At the close of the show, a well-known celebrity invariably offered some pious, painfully condescending and patronizing advice to the foreign wife that would supposedly help her better adjust to life in Japan (“It is important to wash before getting in the bath” “Japanese people take their shoes off inside” etc…).

As I have argued elsewhere (Jackson 2009, pp. 43-44), discourses of interlingual relationships are also noticeably racialized. Japanese-hakujin (white, Caucasian) unions seem to imply a presumed social status (i.e. English-speaking, romantic) not associated with relationships with non-whites. In contrast, non-white foreigners in interlingual relationships are often portrayed as economically poor opportunists who exchange reproductive, sexual and domestic labour with Japanese partners in order to alleviate their own economic hardships (Piper, 1997, Kojima, 2001).

The book mentioned at the start of this blog is somewhat different from the dominant discourse of Japanese men-foreign women in that it insists that Japanese men have to improve themselves if they are to ‘get’ western women. And one way to ‘get’ western women, the book suggests, is through language (“reading verbal clues in English”). Here’s the deal: non-western women in relationships with Japanese men are expected to learn Japanese, while Japanese men who want a western partner will need to utilize English in supposedly skillful and complex ways. Go figure!

I’m glad the publisher doesn’t want me to spend $25 on Nihon no otoko wa motenai because I can do without this concoction of essentialism, sexism, and racism all tied up with English language teaching. I’ll be happy to ‘endorse’ this book in English and Japanese: Don’t buy this book! この本を購入しないでください！

References:

Appleby, R. J. (2009a). Charisma Man: Discourses of desire and western men in Japan. Discourses and Cultural Practices Conference. University of Sydney, July.

Appleby, R. J. (2009b). Reflections on ‘Charisma Man’. The Teaching-Learning Dialogue: An Active Mirror. 35^th Annual international Conference of Japan Association of Language Teaching. Shizuoka, Japan. November.

Bailey, K. (2007). Akogare, ideology, and the ‘Charisma Man’ mythology: Reflections on ethnographic research in English language schools in Japan. Gender, Place & Culture 14(5), pp. 585-608.

Ieda, S. (1991). Ieroo Kyabuu: Narita wo tobitatta onnatachi. Tokyo: Kodansha.

Jackson, L. (2010). Bilingual child-rearing in linguistic intermarriage: Negotiating language, power, and identities between English-speaking fathers and Japanese-speaking mothers in Japan. Unpublished PhD thesis, The University of Queensland.

Jones, G. & Shen, H. (2008). International marriage in East and South-East Asia: trends and research emphases. Citizenship Studies 12(1), 9-25.

Kojima, Y. (2001). In the business of cultural reproduction: Theoretical implications of the mail-order bride phenomenon. Women’s Studies International Forum, 24(2), 199-210.

Piller, Ingrid & Takahashi, Kimie (2006). A passion for English: desire and the language market Aneta Pavlenko. Ed. Bilingual minds: Emotional experience, expression, and representation (Clevedon: Multilingual Matters, 59-83

Piper, N. (1997). International marriage in Japan: ‘Race’ and ‘gender’ perspectives. Gender, Place, and Culture, 4(3), 321-338.

Piper, N. (2003). Wife or worker? Marriage and cross-border migration in contemporary Japan. International Journal of Population Geography, 9(6), 457-469.

Suzuki, N. (2005). Tripartite desires: Filipina-Japanese marriages and fantasies of transnational traversal. In N. Constable (Ed.), Cross-border marriages: Gender and mobility in transnational Asia. Philadelphia: University of Pennsylvania Press.